Sivil toplum örgütleri, demokrasilerde toplumun vazgeçilmezidir, ama işlevini layıkıyla yerine getirdikleri sürece ...

Bizim sloganimiz: Sorumlu devlet, bilinçli yurttas . Yurttas o bilinci olusturacak kendisinde ve sürekli bu konuda da kendisini egitecek, arastiracak.

Sikayet eden toplumuz sürekli. Ama bunun karsiliginda çözüm üretiyor muyuz önce ve ürettiklerimizin ne kadar arkasinda duruyoruz.
Tabi bu biraz kültürümüzden de geliyor. Yani, öyle yetistirildik hep. Hala da biraz öyle yetistiriliyoruz. Yani büyüklerimiz bizim adimiza çözüyorlar bir seyleri. Bu bir kere bilinçaltimizda var. Dolayisiyla tabi bekleme yasiyoruz hep, birileri çözecek. O olmuyor, çözülmüyor ve sorun katlanarak büyümeye basliyor. Tek basimiza yapabileceðimiz elbette çok sey var. Yani, insanin yasadigi bir problemden ya da bir sikayeti varsa bunu elbette yasal yollarla çözmeye gidebilir. Bu çözümsüz kalabilir. Ama en güzeli, biz yine bir sivil toplum kuruluþunu tartistigimiza göre, en iyisi örgütlü olmaktan geçiyor.

SİVİL TOPLUM


Hayallerini bir sandığa koyup, sorulduğunda “Evet benim hayallerim var” diyen insanlar vardır. Arada sırada o kutuyu açıp bakan ve “Evet orada duruyor hayallerim” diyen insanlar. Hepimizin kutuda duran,dışarıya çıkarmak için el uzatmadığımız hayalimiz vardır. Neydi bu hayalimiz?

Ayni dusunceye sahip olan insanlari bir dernek çatısı altında bir araya getirmek.

Öncelikle demokratik yapının vazgeçilmezleri olan sivil toplum, sivil inisiyatif ve temelinde demokrasi kavramı üzerinde durmak istiyorum.

Bilinen bir şey var ki cumhuriyet kavramı ve demokrasi kavramı aynı şeyler değildir. Cumhuriyet etikettir yani oluşturulan bir çerçevedir.Demokrasi ise içerikle ilgili bir kavramdır. Bu çerçevenin özgürlükçü bir anlayışla doldurulmasıdır.Kişi haklarının devletin yetkilerinin sınırlarının aleyhine genişletilmesidir. Demokrasi kültürü ülkeden ülkeye farklılaşmaktadır.

Ülkemizde son beş yıl içinde daha önceden demokrasi kültürümüze yabancı olan bazı olgular ve kavramlar girmiş bulunmaktadır.Bunlardan en önemlisi üçüncü kimlik olarak kabul edilen sivil toplum kavramıdır.


SİVİL TOPLUM NEDİR?


Sivil toplum kimilerine göre toplumu bu söylemle beraber parçalanmış bir yapı haline getirmeye çalışmaktır. Kimilerine göre de parçalı örgütlenmedir. Şekil olarak bu sonucun oluşma ihtimali bulunmaktadır. Sonuçta bahsettiğimiz konu bir kültürdür. Bu kültürün doğru şekilde anlaşılması ve yapılandırılması gerekmektedir. Topluma karşı en büyük sorumluluk bu yapılandırma konusunda olmalıdır. Doğru yapılandırılmayan sivil toplumun parçalanmış bir görüntü sergilenmesi kaçınılmazdır.

Yapılması gereken nedir?

Aynı faaliyet alanında ve tandansta olup olmamasına bakılmaksızın bu kuruluşlar arasında ortak doğrular belirlemek adına devamlı olarak iletişim ve koordinasyon olmalıdır. Bu şablonun dışındaki bir anlayışın ve hareketin ortaya çıkaracağı toplumsal zararların ağır sorumluluğunu hiçbir kuruluş üstlenmeye cesaret edemez. Sivil inisiyatifi oluşturan bu kuruluşlar, temsil ettikleri kitlelerin ve ülkemizin ortak çıkarları doğrultusunda kendi aralarında işbirliğini güçlendirerek devam ettirmelidirler. Yapılacak bir çalışmayla bütün alanlardaki sivil toplum kuruluşları sürekli olarak takip edilmeli ve elde edilen verilere göre değişken bir model oluşturulmalıdır.


O halde Sivil Toplum; farklı ve parçalı bir toplumu değil toplumda farklı alanları temsil eden,belirli bir amaç veya amaçlar etrafında fertler üzerinde birleştirici etki gösteren topluma ve kendi üyelerine hizmet üreten ve kişilerin kamu dışı alanda ihtiyaç duyduğu çalışmalarını bir organizasyon içinde gerçekleştirmeye çalışan toplumun öznesi niteliğini taşıyan kuruluşlardır. Ferdin sınırlı tepkisiyle etkili olma şansı olmadığına göre, tüzel kişilik olarak grup halinde ortaya çıkan ve temsil özelliği olan sivil toplum kuruluşları ile bu başarılabilir.


Türkiye de hızlı şekilde gelişmeye devam eden sivil toplum kuruluşları bilim, çevre, eğitim, kültür, insan hakları, hemşericilik, edebiyat ve daha birçok alanda faaliyet göstermekte olup şu anda sayılarının 100.000 civarında (dernek,vakıf,sendika,platform) olduğu tahmin edilmektedir.Ve bu sayı gelişen kültürle beraber hızla artmaktadır.


Demokratik ülkelerde toplum refleksler oluşturabilmelidir.Bu hem bireyler üzerinde kanaat oluşturmayı hem de iktidara karşı baskı oluşturmayı amaçlamalıdır.Halkın kalabalık bir nüfusa sahip olduğu bir ülkede doğrudan doğruya demokratik yönetimi gerçekleştirmesi imkansızdır. Bunun yerine baskı grupları aracılığıyla yönetimi etkilemek suretiyle yönetime dolaylı olarak katkıda bulunmalıdır.Bu fonksiyonu yerine getirecek olan aktörler sivil toplum kuruluşlarıdır.


Bunu gerçekleştirecek olan kuruluşların da inisiyatifi ele alabilme yeteneği ön plana çıkmaktadır. Bu kuruluşların yapmış oldukları faaliyetlerdeki karar alabilme yeteneği, öncelik ve karar üstünlüğü sivil inisiyatifi oluşturmaktadır.


Tarihte yer etmiş birçok devlet adamının ve siyasetçinin aynı zamanda bir kanaat önderi olduğunu hatırlatmak istiyorum. Toplumda büyük değişimlerin sağlanması için tarih boyunca hep toplumu derinden etkileyen kanaat önderlerine ihtiyaç duyulmuştur. Zamanımızda kanaat önderliği vazifesini sivil toplum kuruluşları üstlenmiş bulunmaktadır. Anlaşılacağı üzere bu kuruluşların yöneticilerine ve üyelerine bu anlamda çok büyük bir sorumluluk düşmektedir. Bu kişiler üyeleri ve toplum üzerinde kanaat önderi işlevi görmelidirler. Bu amacı gerçekleştirmek için de kendini yetiştirme ve öngörü sahibi olma adına diğerlerinden bir adım daha önde olmaları gerekmektedir.


Kişi olarak kamusal alan içinde olmaktan ve kamusal alan oluşturmaktan çekiniyoruz. Hemen belirtmeliyim ki kamusal alandan kastım bireyin genele dair fikirlerini toplum etkileşiminden uzak serbestçe dile getirdiği,toplum ruhuna en fazla yaklaştığı ve kamusal bir kişilik görünümüne bürünen alandır. Bazı güncel sorunlarla beraber dile getirilen kamusal alan tabirini kastetmiyorum. Bilinçli bir sivil örgütlenme ile kişi fert haline dönüşebilir.


Bahsettiğim tüm bu amaçların gerçekleşebilmesi için kaçınılmaz olan sivil toplum kuruluşlarının ve doğrular ışığında hareket etmesini temenni ediyorum.


Kaynak: Profesor Dr Adnan Karadag